Felsefe Nedir?

Felsefe milattan önce 6. yüzyılda Antik Yunan’da ortaya çıkmış düşünmeye dayalı sistem.

Felsefenin kelime anlamı  “bilgelik sevgisi”dir.  Yunanca Phileo ( sevgi) ve Sophia (bilgelik) kelimelerinin birleşimiyle oluşur.  

Felsefenin kesin bir tanımını yapmak pek mümkün değildir. Çünkü felsefenin anlamı çağdan çağa, kültürden kültüre, insandan insana farklılık gösterir.

İlk çağda felsefe ile hakikat kavranmaya çalışılır. Varlığın hakikatini arama işidir. Bu sebeple ilk çağda her türlü araştırmacıya filozof denir. Orta çağda felsefe dinin etkisindedir. Tanrının varlığı, evrenin sonlu- sonsuz oluşu ile ilgili argümanlar geliştirilir. (Bu dönemde dogmatizm görülür).  Uzak doğuda felsefe toplumsal ve politik problemler, adil yönetim gibi konularla ilgilidir. Modern dünyada bilim merkeze geçer; beşeri ve ahlaki problemler incelenir.

Sokrates      →  “Felsefe neleri bilmediğini bilmektir.”  Bilgiye erişme çabası.

Platon           →  “Doğruyu bulma yolunda düşünsel (idealist) bir  çalışmadır.”

Karl Jaspers  →  “Felsefe yapmak, yolda olmaktır” ( Devamlı bir  arayış var)

Epikuros      → “Mutlu bir yaşam sağlamak için, tutarlı eylemsel bir sistemdir.”      

*** Felsefenin anlamı çağdan çağa değişmiştir çünkü felsefe çağın  koşullarından etkilenir.

*** Felsefenin anlamı filozoflara göre değişmektedir çünkü felsefe  subjektiftir.

Yine de felsefe ile ilgili genel bir tanım yapmak gerekirse;

Felsefe:  Evreni, doğayı ve insanı bir bütün olarak anlama çabasıdır.

Filozof:  Olup bitenleri anlamaya çalışan, bilginin peşinde koşan kişi.

-Filozof etrafındaki olayları merak eder, onları gözlemler.

-Felsefe yol göstericidir.

-Felsefe,  “Ben kimim?” “Neden buradayım?” gibi sorulara    dayandığı için hakikat arayışının bilgisidir.

-Felsefe dünya karşısında alınan belli bir tavırdır.

Felsefenin Doğuşu

Felsefe artık her yerde karışımıza çıkar hale geldi. Sosyal medya sayfalarında, sokak duvar yazılarında, sağımızda solumuzda hep minik minik felsefi düşünceler paylaşılıyor. Güzel de oluyor. Peki felsefe ilk nerede ve ne zaman ortaya çıktı? Felsefe olmadan önce insanlar ne yapıyordu? :) Neden felsefeye ihtiyaç duyuldu? Bir yerde felsefi düşüncenin olması için orada hangi koşulların olması gerekir? Bu soruların cevaplarını bildiğimizde günlük hayatta karşımıza çıkan felsefi düşünceler daha da anlamlı olacaktır. Felsefe tarihine baktığımızda şu cevapları buluruz:

-Felsefenin milattan önce 6. yüzyılda Antik Yunan’da bir ticaret şehri olan Milet’te orta çıktığı kabul edilir. 

-Bu tarihten önce Çin, Mısır ve Hindistan gibi yerlerde bazı düşünce sistemleri mevcuttu ancak bunlar felsefi düşünce olarak kabul edilemez. Çünkü bu düşünceler dinsel/ mitolojik temelli öğeler içermektedir.

-Felsefe var olmadan önce “Evren nasıl var oldu?” “İnsanın var olma amacı nedir?” gibi  sorular  dinler, mitolojiler ve efsaneler tarafından cevaplanırdı. Bu cevaplar sorgulanamaz; olduğu gibi kabul edilirdi. Bunun sebebiyse din, mit ve efsanelerin inanç konusu olmalarıdır. Ancak insan zamanla bu cevaplardan tatmin olmaz ve kendisi de bu sorular üstüne düşünmeye, yeni sorular ve cevaplar üretmeye başlar. İşte felsefeyi başlatan şey bu merak duygusu, bilme isteği, gözlem, akıl ve eleştirel düşüncedir.

-Bir toplumda felsefenin var olabilmesi için orada yüksek refahın, bilgi birikiminin, farklı düşüncelere karşı hoşgörünün olması gerekmektedir. 

-Felsefenin Yunanistan'da başlamasının sebepleri?

•     Ekonomik olarak rahat insanların yaşaması
•     Tam olarak günümüzdeki şekliyle olmasa da demokrasinin var  olması
•     Farklı düşüncelere hoşgörüyle yaklaşılması 
•     Farklı kültürlerle etkileşim halinde olunması (Ticaretten  kaynaklanır)

-Felsefi düşünceyle beraber din, mit ve efsanelerin yerini merak,  gözlem, akıl ve eleştirel düşünce alır.

-Thales'in  “Varlığın ana maddesi (arkhe) nedir?” sorusunu sormasıyla felsefi düşünce başlamıştır. Thales varlığın ana maddesine su demiştir. Anaximendros sonsuz bir madde, Anaximenes hava, Herakleitos ateş olarak belirlemiştir.  ( Felsefede cevaplardan çok sorular önemlidir) 

-Thales ilk filozof sayılır çünkü gözlemden yararlanıp, akıl yoluyla  genel bir ilke çıkarmıştır. Thales'ten önce de felsefi düşünen insanlar vardır. Örneğin Homeros ahlakla ilgili açıklamalarda bulunmuştur ve ilk filozof sayılabilir ama açıklamalarının bilimsel hiç bir yanı yoktur. Thales ise geometri ve astronomiyle ilgilenmiş ve mantıkla varlığın ana maddesini bulmaya çalışmıştır. Bu nedenle ilk filozof kabul edilir. 

-Felsefe adını ilk kez kullanan filozof ise Pythagoras'tır.

Felsefe var olmadan önce:

• Dinsel temelli bilgiler kullanılır 
• Kuşku duyulmaz 

Felsefe ile birlikte :

• Gözlem ve akıl yoluyla bilgi edinilir                        
• Sorgulama var